İçeriğe geç
Şu an açığız7 gün 24 saat Acil: 0501 036 59 80 Bağdat Cd. No:61B, Feneryolu
7/24 Acil · 0501 036 59 80

Kedi ve Köpeklerde Uyuz

KediKöpek Güncelleme: 19 Kasım 2026

Uzun tüylü kediye makasla bakım
Kameraya bakan, uzun tüylü kedi, yakın çekim
Bakımı yapılan, tüyleri taranan kabarık tüylü köpek

Uyuz, deride yaşayan mikroskobik akarların neden olduğu bir deri hastalığıdır. Bazı türleri çok kaşıntılı ve bulaşıcıdır; doğru tanı ve tedaviyle genellikle iyi sonuç alınır.

Bu sayfada 8 başlık

Uyuz, deride yaşayan mikroskobik akarların neden olduğu bir grup deri hastalığıdır; kedi ve köpeklerde türüne göre çok farklı seyreder. Sarkoptik ve notoedrik uyuz şiddetli kaşıntı yapar ve bulaşıcıdır, demodikoz ise genellikle bulaşıcı kabul edilmez. Tanı muayene ve deri kazıntısı gibi testlerle konur; tedavide ürün seçimini hekim yapar.

Uyuz nedir?

Uyuz, deri üzerinde ya da deri içinde yaşayan, gözle görülemeyecek kadar küçük akarların neden olduğu bir grup deri hastalığının ortak adıdır. Kedi ve köpeklerde farklı akar türleri farklı tablolara yol açar. Bu nedenle uyuz denince tek bir hastalıktan değil, birbirinden oldukça farklı seyreden birkaç durumdan söz ederiz.

  • Sarkoptik uyuz (köpeklerde): Sarcoptes scabiei akarı derinin üst katmanında tüneller açar. Çok şiddetli kaşıntı yapar, hayvanlar arasında kolayca bulaşır ve insanlarda geçici kaşıntılı döküntülere yol açabilir.
  • Notoedrik uyuz (kedilerde): Notoedres cati akarının neden olduğu, özellikle baş, kulak kenarı ve boyunda kabuklanma ve yoğun kaşıntı ile seyreden bulaşıcı bir uyuz türüdür.
  • Demodikoz (demodeks uyuzu): Demodex akarları sağlıklı hayvanların derisinde de az sayıda bulunur. Bağışıklık sistemi akarları kontrol edemediğinde çoğalırlar. Köpeklerde, özellikle yavru ve genç köpeklerde daha sık görülür. Genellikle bulaşıcı kabul edilmez.
  • Cheyletiella (yürüyen kepek): Deri yüzeyinde hareket eden kepek benzeri akarlardır; hafif kaşıntı ve yoğun kepeklenme yapar, bulaşıcıdır.

Nasıl bulaşır, kimler risk altında?

Kameraya bakan, uzun tüylü kedi, yeşil gözlü

Sarkoptik ve notoedrik uyuz ile Cheyletiella, enfekte hayvanla doğrudan temasla ya da yatak, tarak, taşıma çantası gibi ortak eşyalar aracılığıyla bulaşır. Sokak hayvanları ve tilki gibi yaban hayvanları da akar kaynağı olabilir. Demodikozda ise asıl sorun bulaşma değil, bağışıklık sisteminin akarı kontrol edememesidir.

  • Barınak, pansiyon ya da kalabalık ortamlarda bulunan hayvanlar
  • Sokakla teması olan ya da sokaktan yeni sahiplenilen hayvanlar
  • Yavru ve genç hayvanlar
  • Bağışıklığı zayıf, yaşlı ya da başka bir hastalığı olan hayvanlar
  • Düzenli dış parazit koruması almayan hayvanlar

Belirtiler

  • Şiddetli ve geçmeyen kaşıntı (özellikle sarkoptik ve notoedrik uyuzda)
  • Kulak kenarlarında, dirseklerde, karın altında ve bacaklarda kızarıklık ve kabuklanma (köpekte sarkoptik uyuz)
  • Baş, yüz, kulak ve boyunda kalın, grimsi kabuklar (kedide notoedrik uyuz)
  • Göz çevresi ve ağız çevresinde başlayan, yuvarlak tüysüz alanlar (demodikoz)
  • Deride kalınlaşma, koyulaşma ve kötü koku
  • Kaşıma yaralarında ikincil bakteriyel enfeksiyon
  • Yaygın vakalarda kilo kaybı, halsizlik ve lenf bezlerinde büyüme

Kaşıntı ve tüy dökülmesi alerji, mantar ve pire gibi birçok başka sorunda da görülür. Bu nedenle doğru tedavi için tanının muayene ve testlerle konması önemlidir.

Veteriner hekim nasıl değerlendirir?

Veteriner muayenesinde, bakımı yapılan iran kedisi, klinikte
  • Ayrıntılı deri muayenesi ve lezyonların dağılımının değerlendirilmesi
  • Deri kazıntısı: şüpheli bölgelerden alınan örneklerin mikroskop altında akar ve yumurta açısından incelenmesi
  • Tüy incelemesi ve bant testleri (özellikle demodeks ve Cheyletiella için)
  • Sarkoptik uyuzda akarlar her kazıntıda bulunamayabilir; bu durumda belirtiler ve tedaviye yanıt birlikte değerlendirilebilir
  • Yaygın demodikozda bağışıklığı etkileyen altta yatan hastalıkların kan testleriyle araştırılması
Yavru kediler, iç mekânda
Kola yaslanmış dinlenen köpek yavrusu

Tedavi yaklaşımları

Uyuz tedavisinin temelini akarları yok eden antiparaziter ürünler oluşturur. Bu ürünler ağızdan verilen tabletler, ense bölgesine damlatılan çözeltiler ya da ilaçlı banyolar şeklinde olabilir. Hangi ürünün seçileceği; uyuzun türüne, hayvanın türüne, ırkına, yaşına ve kilosuna göre hekim tarafından belirlenir. Köpekler için üretilmiş bazı antiparaziter ürünler kediler için öldürücü olabilir; ayrıca bazı köpek ırkları belirli ilaçlara karşı hassastır. Bu yüzden ürün seçimini kesinlikle hekiminize bırakmanızı öneririz.

Kaşıntı ve ikincil deri enfeksiyonları da ayrıca tedavi edilir. Akarların yaşam döngüsü nedeniyle tedavi haftalar sürebilir; belirtiler geçse bile kontrol muayenesi yapılmadan tedaviyi bırakmamanız iyi olur. Demodikozda, altta yatan bir neden varsa onun da ele alınması gerekir.

Evdeki diğer hayvanlar ve insanlar

Bakımı yapılan spaniel

Bulaşıcı uyuz türlerinde, belirti göstermeseler bile evdeki tüm köpek ve kedilerin aynı dönemde değerlendirilmesini öneririz. Yatak ve battaniyelerin sıcak suyla yıkanması, tarak ve fırçaların temizlenmesi tekrar bulaşmayı azaltır. Sarkoptik uyuzlu bir köpekle temas eden kişilerde kollarda ya da gövdede kaşıntılı kırmızı kabarcıklar görülebilir; bu durumda bir dermatoloğa başvurmanızı öneririz. Hayvanın tedavisi tamamlandığında insanlardaki belirtiler genellikle kendiliğinden geçer.

Korunma

  • Hekimin önerdiği düzenli dış parazit programını aksatmamak; bazı ürünler uyuz akarlarına karşı da koruma sağlar
  • Sokaktan yeni gelen hayvanı ilk hafta içinde genel kontrolden geçirmek
  • Yeni hayvanı ilk günlerde ortak eşyalardan ayrı tutmak
  • Demodikoz geçirmiş köpeklerin üretimde kullanılmaması uluslararası kaynaklarda önerilir

Ne zaman acile gelinmeli?

Uyuz genellikle acil bir durum değildir; ancak yaygın ve kanayan yaralar, ateş, belirgin halsizlik, yemeyi bırakma ya da bir antiparaziter ürün uygulandıktan sonra titreme, sendeleme, salya akması veya nöbet görülürse beklemeden başvurmanızı öneririz. Antiparaziter ürünle zehirlenme şüphesinde ürünün kutusunu yanınızda getirmeniz yardımcı olur.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır; kesin tanı ve tedavi için kedinizi ya da köpeğinizi bir veteriner hekime muayene ettirmenizi öneririz. Animal Park olarak Kadıköy Feneryolu’nda 7/24 açığız; acil durumlarda 0501 036 59 80 numaralı hattımızdan bize her saat ulaşabilirsiniz. Diğer konuları köpek hastalıkları ve kedi hastalıkları rehberlerimizde bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Uyuz insanlara bulaşır mı?

Köpeklerdeki sarkoptik uyuz insanlarda geçici kaşıntılı döküntülere yol açabilir. Demodeks uyuzu ise insanlara bulaşmaz. Şüpheli bir döküntüde dermatoloğa başvurmanızı öneririz.

Demodeks uyuzu bulaşıcı mı?

Demodeks akarları sağlıklı hayvanların derisinde de bulunur; sorun bağışıklık sisteminin akarları kontrol edememesidir. Bu nedenle genellikle bulaşıcı kabul edilmez.

Uyuz tedavisi ne kadar sürer?

Uyuz türüne ve yaygınlığına göre birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir. Tedavinin bitişine kontrol muayeneleri ve testlerle karar verilir.

Köpeğimin pire ilacını kedime sürebilir miyim?

Hayır. Köpekler için üretilmiş bazı antiparaziter ürünler kediler için ciddi zehirlenmeye ve ölüme yol açabilir. Her hayvana kendi türü için önerilen ürünü kullanmanızı rica ederiz.

Deri kazıntısında akar çıkmadı, uyuz değil mi?

Özellikle sarkoptik uyuzda akarlar her örnekte bulunamayabilir. Hekiminiz belirtileri ve diğer bulguları birlikte değerlendirerek karar verir.

Evi nasıl temizlemeliyim?

Yatakları ve battaniyeleri sıcak suyla yıkamak, tarak ve fırçaları temizlemek ve evi düzenli süpürmek yeterli olur. Evdeki diğer hayvanların da kontrol edilmesi önemlidir.

Evdeki diğer hayvanların da kontrol edilmesi gerekir mi?

Bulaşıcı uyuz türlerinde, belirti göstermeseler bile evdeki tüm köpek ve kedilerin aynı dönemde değerlendirilmesini öneririz. Yatak ve battaniyelerin sıcak suyla yıkanması, tarak ve fırçaların temizlenmesi tekrar bulaşmayı azaltır.

Belirtiler geçince uyuz tedavisi bırakılabilir mi?

Akarların yaşam döngüsü nedeniyle tedavi haftalar sürebilir. Belirtiler geçse bile kontrol muayenesi yapılmadan tedaviyi bırakmamanız iyi olur.

Bu belirtileri görüyorsanız

Kesin tanı ve tedavi için dostunuzun muayene edilmesi gerekir. Acil bir belirti varsa beklemeden arayın; değilse WhatsApp'tan randevu alabilirsiniz.

Uzanan british shorthair
Oturan labrador

Bağlantılı sayfalar

Kaynaklar

Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Evcil hayvanınızda bir belirti varsa kliniğimizi arayın: 0501 036 59 80 (7/24).

Gece gündüz, her an yanınızdayız.

0501 036 59 80
WhatsApp'tan yazın