Ev Kedisine Aşı Gerekli mi? Çekirdek ve Çekirdek Dışı Aşılar



Ev kedileri de bazı virüslerle ayakkabı, eşya ya da yeni bir hayvan yoluyla karşılaşabilir. Uluslararası kılavuzlar karma aşıyı her kediye önerir; çekirdek dışı aşılar ise yaşam tarzına göre hekimle planlanır.
Bu sayfada 7 başlık
“Kedim hiç dışarı çıkmıyor, yine de aşı gerekli mi?” sorusu muayenede en sık duyduğumuz sorulardan biridir. Hiç sokağa çıkmayan bir kedinin hastalıklardan uzak olduğunu düşünmek anlaşılır bir düşüncedir; ama bazı virüsler eve ayakkabıyla, giysiyle ya da eşyayla taşınabilir ve kedilerin hayatında pansiyon, taşınma, kaçma ya da yeni bir hayvanın eve gelmesi gibi beklenmedik durumlar olabilir. Bu yazıda ev kedisine hangi aşıların neden önerildiğini, uluslararası kılavuzların çekirdek ve çekirdek dışı aşı ayrımını, karma aşı yapılmazsa ne olabileceğini ve aşı planının neden kediye göre kişiselleştirildiğini anlatıyoruz. Kedinize özel aşı planı için veteriner hekiminizle görüşmenizi öneririz.
Ev kedisi neden hâlâ risk altında?
Ev kedisinin dış dünyayla teması sınırlıdır ama sıfır değildir. Özellikle kedi panlökopeni virüsü çevrede uzun süre canlı kalabilen dayanıklı bir virüstür ve ayakkabı, giysi, çanta ya da eşyalarla eve taşınabilir. Solunum yolu virüsleri ise pencere ya da balkondan başka kedilerle temas, eve gelen misafirlerin elleri ya da yeni bir hayvanla eve girebilir.
Ayrıca pek çok ev kedisinin hayatında zaman zaman şu durumlar olur:
- Pansiyona ya da bakıcıya bırakılma
- Veteriner kliniği ziyaretleri, taşınma ya da seyahat
- Kapıdan, pencereden ya da balkondan kaçma
- Eve yeni bir kedi ya da yavru gelmesi
- Ev halkından birinin sokak hayvanlarıyla ilgilenmesi
Bu nedenle uluslararası kılavuzlar, yaşam tarzı ne olursa olsun her kediye belirli bazı aşıları önerir.
Kedilerin Büyüme Süreci. Hangi Aşılar Ne Zaman Yapılmalı? Yavru/Yetişkin 2. Kedi Sahiplenme İpuçları
Çekirdek ve çekirdek dışı aşı nedir?

Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği (WSAVA) ve Avrupa Kedi Hastalıkları Danışma Kurulu (ABCD) gibi kuruluşlar, aşıları iki gruba ayırır:
- Çekirdek aşılar: Nerede ve nasıl yaşarsa yaşasın her kediye önerilen aşılardır. Ağır seyredebilen, yaygın ya da çevrede dayanıklı hastalıklara karşı korur.
- Çekirdek dışı aşılar: Kedinin yaşam tarzına, yaşadığı bölgeye ve maruz kalma riskine göre önerilen aşılardır. Her kediye gerekmez; hekim kedinizin durumuna göre değerlendirir.
Ev kedisi için çekirdek aşılar
Kedilerde çekirdek aşılar panlökopeni (kedi gençlik hastalığı), kedi herpes virüsü ve kedi calici virüsüne karşı koruyan karma aşıdır. Bu üç bileşen çoğu zaman tek bir enjeksiyonda bir arada bulunur. Karma aşının neye karşı koruduğunu ve nasıl uygulandığını kedi karma aşısı sayfamızda ayrıntılı anlattık.
Kuduz aşısı ise kuduzun hâlâ görüldüğü bölgelerde çekirdek aşı olarak kabul edilir. Türkiye’de kedi ve köpeklerde kuduz aşısı mevzuatla zorunludur; ev kedileri de bu kapsamdadır. Ayrıntılar için kuduz aşısı sayfamıza bakabilirsiniz.
Çekirdek dışı aşılar
Kedi lösemi virüsü (FeLV) aşısı, kedinin dışarı çıkıp çıkmadığına, evde başka kedi olup olmadığına ve lösemi testi sonucuna göre değerlendirilir. Bazı kılavuzlar, yavrunun ileride nasıl yaşayacağı henüz belli olmadığı için yavrulukta bu aşıyı önerir. Bu konuyu kedi lösemi aşısı sayfamızda anlattık. Klamidya gibi bazı diğer bileşenler ise genellikle çok kedili ortamlarda ya da belirli risk durumlarında gündeme gelir.
Ev kedisine karma aşı yapılmazsa ne olur?
Karma aşı yapılmayan bir kedi, bu hastalıklarla karşılaştığında bağışıklık sisteminin hazırlıksız olması nedeniyle daha ağır etkilenebilir:
- Panlökopeni: Kusma, ishal, yüksek ateş ve belirgin halsizlikle seyreden, özellikle yavrularda ve aşısız kedilerde yaşamı tehdit edebilen viral bir hastalıktır. Virüs çevrede uzun süre canlı kaldığı için ev kedileri de risk altındadır. Hastalığı kedilerde panlökopeni sayfamızda anlattık.
- Herpes ve calici virüsleri: Hapşırık, burun akıntısı, göz iltihabı, ağız içinde yaralar ve iştahsızlığa yol açabilir. Herpes virüsü bazı kedilerde vücutta gizli kalıp stresli dönemlerde yeniden belirti verebilir.
Aşı, bu hastalıklara karşı korumayı her zaman yüzde yüz sağlamaz; özellikle herpes ve calici aşıları enfeksiyonu tamamen önlemeyebilir ama hastalığın daha hafif geçmesine yardımcı olur. Panlökopeniye karşı koruma ise genellikle güçlüdür. Aşısız bir kedinin ileride pansiyona gitmesi, seyahat etmesi ya da eve yeni bir hayvan gelmesi gibi durumlarda bu korumanın olmaması önemli bir risktir.
Kedilerde karma aşı gerekli mi?

Kısaca evet: karma aşı, yaşam tarzından bağımsız olarak her kediye önerilen çekirdek aşıdır. Yavrulukta belirli aralıklarla birkaç doz halinde başlanır, ardından hekimin önerdiği aralıklarla tekrarlanır. Düşük riskli yetişkin ev kedilerinde bazı kılavuzlar tekrar aşılarının daha seyrek aralıklarla yapılabileceğini belirtir; bu aralığı kedinizin yaşı, sağlık durumu ve yaşam tarzına göre hekimimiz belirler. Yavru ve yetişkin kediler için genel takvimi kedi aşı takvimi sayfamızda bulabilirsiniz.


Yetişkin ve hiç aşı olmamış kediler
Hiç aşı olmamış ya da aşı geçmişi bilinmeyen yetişkin bir kediyi aşılamak için geç değildir. Bu durumda hekim, kedinin genel muayenesini yaptıktan sonra temel aşılamayı yetişkine uygun bir planla başlatır. Gerekli görülürse aşıdan önce bazı testler önerilebilir; örneğin lösemi aşısı düşünülüyorsa önce test yapılması iyi olur.
Aşıdan önce ve sonra

Aşı yalnız sağlıklı kedilere uygulanır; bu nedenle her aşı öncesinde genel muayene yapılır. Kedinin iştahı, kilosu, ağız ve diş sağlığı, kalp ve akciğer sesleri değerlendirilir. Aşı ziyareti aynı zamanda ev kedilerinde kolayca gözden kaçabilen kilo artışı, diş sorunları ya da böbrek sorunlarının erken fark edilmesi için iyi bir fırsattır.
Aşı sonrasında bir iki gün süren hafif halsizlik, iştahta azalma ya da aşı yerinde küçük bir hassasiyet görülebilir. Bunlar çoğu zaman kendiliğinden geçer. Aşı sonrası görülebilecek durumları aşı sonrası yan etkiler sayfamızda anlattık. Yüzde şişme, nefes darlığı, tekrarlayan kusma ya da bayılma gibi belirtiler ise acildir; bu durumda 7/24 açık kliniğimize hemen gelmenizi öneririz.
Aşı planını birlikte yapalım
Her kedinin ihtiyacı farklıdır. Yalnız evde yaşayan tek bir kedi ile balkona çıkan, evde başka hayvanlarla yaşayan ya da sık seyahat eden bir kedinin aşı planı aynı olmayabilir. Kedinizin yaşam tarzını, evdeki diğer hayvanları ve önümüzdeki dönemde pansiyon ya da seyahat planı olup olmadığını bize anlatmanız, en uygun planı oluşturmamıza yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Hiç dışarı çıkmayan kediye aşı gerekli mi?
Evet. Panlökopeni virüsü gibi bazı virüsler ayakkabı, giysi ya da eşyayla eve taşınabilir. Uluslararası kılavuzlar karma aşıyı yaşam tarzı ne olursa olsun her kediye önerir; kuduz aşısı da Türkiye'de mevzuatla zorunludur.
Ev kedisine karma aşı yapılmazsa ne olur?
Aşısız kedi panlökopeni, herpes ve calici virüsleriyle karşılaştığında daha ağır etkilenebilir. Panlökopeni özellikle yavrularda ve aşısız kedilerde yaşamı tehdit edebilir; solunum yolu virüsleri ise göz, burun ve ağız sorunlarına yol açabilir.
Kedilerde karma aşı gerekli mi?
Karma aşı, uluslararası kılavuzların her kediye önerdiği çekirdek aşıdır. Yavrulukta birkaç doz halinde başlanır, ardından hekimin belirlediği aralıklarla tekrarlanır.
Çekirdek aşı ile çekirdek dışı aşı arasındaki fark nedir?
Çekirdek aşılar her kediye önerilir; kedilerde karma aşı ve kuduzun görüldüğü bölgelerde kuduz aşısı bu gruptadır. Çekirdek dışı aşılar ise lösemi aşısı gibi, kedinin yaşam tarzına ve riskine göre hekim tarafından değerlendirilen aşılardır.
Ev kedisine kuduz aşısı yapılmalı mı?
Türkiye'de kedi ve köpeklerde kuduz aşısı mevzuatla zorunludur ve ev kedileri de bu kapsamdadır. Kuduz aşısı ayrıca yurt dışı seyahat ve pasaport işlemleri için de gereklidir.
Ev kedisine lösemi aşısı gerekir mi?
Lösemi aşısı çekirdek dışı bir aşıdır. Kedinin dışarı çıkıp çıkmadığına, evde başka kedi olup olmadığına ve test sonucuna göre değerlendirilir. Bazı kılavuzlar ileride nasıl yaşayacağı belli olmadığı için yavrulukta önerir.
Yetişkin kediyi ilk kez aşılatmak için geç mi?
Geç değildir. Hiç aşı olmamış ya da geçmişi bilinmeyen yetişkin kedilerde, genel muayeneden sonra yetişkine uygun bir temel aşılama planı başlatılır.
Ev kedisinin aşıları ne sıklıkla tekrarlanır?
Tekrar aralığı aşının türüne, kedinin yaşına, sağlık durumuna ve yaşam tarzına göre değişir. Düşük riskli yetişkin ev kedilerinde bazı kılavuzlar daha seyrek aralıklar önerir; aralığı hekimimiz belirler.
Aşı ev kedisini tamamen korur mu?
Panlökopeniye karşı koruma genellikle güçlüdür. Herpes ve calici aşıları enfeksiyonu her zaman önlemeyebilir ama hastalığın daha hafif geçmesine yardımcı olur. Hiçbir aşı mutlak koruma vaat etmez.
Aşıdan sonra kedim halsiz, normal mi?
Bir iki gün süren hafif halsizlik ve iştahta azalma görülebilir ve çoğu zaman kendiliğinden geçer. Yüzde şişme, nefes darlığı, tekrarlayan kusma ya da bayılma ise acildir; beklemeden kliniğe gelmenizi öneririz.
Aşı takvimini birlikte planlayalım
Yaşa, yaşam tarzına ve sağlık durumuna göre aşı ve parazit takvimini birlikte çıkaralım.


Bağlantılı sayfalar
İlgili hizmetler
İlgili hastalıklar
Aşılar
Hayvan türleri
Kaynaklar
Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Evcil hayvanınızda bir belirti varsa kliniğimizi arayın: 0501 036 59 80 (7/24).











