Kedi ve köpekte antibiyotik kullanımı

Antibiyotikler kedi ve köpeklerde yalnız bakteriyel enfeksiyonlarda ve veteriner hekim kararıyla kullanılır; virüs kaynaklı hastalıklarda işe yaramaz. Hangi antibiyotiğin ne kadar süre kullanılacağını enfeksiyonun yerine, gerekirse kültür ve antibiyogram sonucuna göre hekim belirler.
Bu sayfada 10 başlık
Antibiyotikler kedi ve köpeklerde yalnız bakteriyel enfeksiyonlarda ve veteriner hekim kararıyla kullanılır. Virüslerin yol açtığı hastalıklarda işe yaramaz; gereksiz kullanıldığında hem hayvanın bağırsak düzenini bozar hem de bakterilerin ilaca direnç kazanmasına katkıda bulunur. Hangi antibiyotiğin, hangi yolla ve ne kadar süre kullanılacağını enfeksiyonun yerine ve gerekirse kültür ve antibiyogram sonucuna göre hekim belirler.
Antibiyotik hangi durumlarda gündeme gelir?
- Deri ve yara enfeksiyonları, apseler, ısırık yaraları
- Bakteriyel idrar yolu enfeksiyonları
- Diş ve diş eti enfeksiyonları
- Zatürre ve bazı solunum yolu enfeksiyonları
- Kulak ve göz enfeksiyonları (çoğu zaman damla ya da merhem biçiminde)
- Bazı ameliyatlarda, hekimin gerekli gördüğü durumlarda koruyucu amaçla
- Kene kaynaklı bazı hastalıklar
Antibiyotik hangi durumlarda işe yaramaz?
- Virüs kaynaklı hastalıklar: kedilerdeki üst solunum yolu enfeksiyonlarının çoğu virüslerle başlar. Hekim antibiyotiği ancak araya bakteri girdiğini düşündüğünde ekler. Hapşıran kedide neler yapılabileceğini kedim hapşırıyor yazımızda anlattık.
- Çoğu ani ishal: nedeni çoğu zaman beslenme değişikliği, parazit ya da virüstür; antibiyotik bağırsak florasını daha da bozabilir.
- Kedilerde idrar yolu şikâyetlerinin önemli bir bölümü: genç ve orta yaşlı kedilerde sık idrara çıkma ve idrarda kan çoğu zaman bakteriyel değildir. Ayrım idrar tahliliyle yapılır; ayrıntısı kedi idrarında kan yazımızda.
- Ateş, halsizlik ve iştahsızlığın her nedeni: ateş enfeksiyon dışı nedenlerle de olur.
- Mantar ve parazit hastalıkları.
“Belki işe yarar” diye antibiyotik başlamak, tanıyı geciktirir ve sonradan alınacak kültür sonuçlarını da bozar.
Kültür ve antibiyogram nedir?
Kültür, enfeksiyon bölgesinden alınan örnekte hangi bakterinin ürediğini; antibiyogram ise o bakterinin hangi antibiyotiklere duyarlı, hangilerine dirençli olduğunu gösteren laboratuvar testidir. Hekim şu durumlarda isteyebilir:
- Tekrarlayan ya da tedaviye yanıt vermeyen enfeksiyonlar
- İdrar yolu enfeksiyonları
- Derin deri enfeksiyonları ve iyileşmeyen yaralar
- Daha önce birçok kez antibiyotik kullanmış hayvanlar
Örnek, antibiyotik başlanmadan önce alınırsa sonuç daha güvenilir olur. Sonuç birkaç gün içinde çıkar; hekim bu sürede uygun gördüğü bir antibiyotikle başlayıp sonuca göre değiştirebilir. Laboratuvar olanaklarımızı veteriner tıbbi laboratuvar sayfasında anlattık.
Seçenek türleri

- Tablet ve kapsüller: en yaygın biçim.
- Ağızdan verilen sıvılar (süspansiyonlar): küçük hayvanlarda ve tablet yutmayanlarda. Bazıları buzdolabında saklanır ve hazırlandıktan sonra sınırlı süre kullanılır.
- Enjeksiyonlar: klinikte uygulanır. Etkisi günlerce süren uzun etkili enjeksiyonlar, ağızdan ilaç verilemeyen hayvanlarda hekimin değerlendirdiği bir seçenektir.
- Bölgesel ilaçlar: deri, kulak ve göz için krem, damla ve merhemler. Kulak ve göz ilaçlarını kulak damlaları ve göz damlaları rehberlerimizde ele aldık.
Hekim olanak varsa dar etkili, yani yalnız hedef bakteriye yönelik antibiyotiği seçer; geniş etkili antibiyotikler yararlı bakterileri de etkiler ve direnç gelişimine daha çok katkıda bulunur.
Kullanım biçimi: genel kurallar
- Antibiyotiği hekimin yazdığı miktarda, sıklıkta ve sürede verin. Belirtiler birkaç günde düzelse de süreyi kendiliğinizden kısaltmayın; kesmek ya da uzatmak gerektiğini düşünüyorsanız önce hekime sorun.
- Saatleri olabildiğince eşit aralıklı tutun.
- Bir uygulamayı atladıysanız sonraki seferde iki katını vermeyin; ne yapacağınızı hekime sorun.
- İlacın aç mı tok mu verileceğini sorun; bazı antibiyotikler mamayla, bazıları öğün dışında verilir.
- Kedilerde bazı tabletler yemek borusunda takılıp yara yapabilir; hekim tabletin ardından az miktarda su ya da yaş mama verilmesini önerebilir.
- Hekim kontrol muayenesi ya da tahlil istediyse tedaviyi buna göre sonlandırın.
Sık yapılan hatalar

- Evde kalan antibiyotiği yeni bir hastalıkta kullanmak: ilaç o enfeksiyona uygun olmayabilir, miktarı yetmeyebilir, süresi geçmiş olabilir.
- İnsanlar için yazılmış antibiyotiği hayvana vermek: miktar hesabı ve içerikteki yardımcı maddeler farklıdır. Ayrıntısı kediye ve köpeğe insan ilacı verilir mi rehberimizde.
- Bir hayvana yazılan ilacı evdeki diğer hayvana vermek.
- Tableti hekime sormadan ezmek ya da kapsülü açmak: bazı ilaçlar çok acıdır, bazılarının kaplaması bir amaca hizmet eder.
- Tavşan, kobay, hamster ve diğer kemirgenlere kedi ya da köpek antibiyotiği vermek: ağızdan verilen bazı antibiyotikler bu türlerde bağırsak florasını bozarak ölümcül ishale yol açar. Bu türlerde ilaç seçimi egzotik hayvan hekimliği bilgisi gerektirir.
Dikkat edilecekler
- Gebe, emziren ve çok genç hayvanlarda bazı antibiyotikler kullanılmaz; yavrularda bazıları diş ve kıkırdak gelişimini etkiler.
- Böbrek ve karaciğer hastalığı olan hayvanlarda ilaç ve miktar buna göre ayarlanır.
- Hayvanınız başka ilaç, mide koruyucu ya da takviye kullanıyorsa hekime bildirin; bazıları antibiyotiğin emilimini azaltır.
- Antibiyotik sırasında dışkı yumuşarsa hekim probiyotik önerebilir; konuyu mağazamızdaki kedi ve köpek probiyotikleri sayfasında anlattık.
Yan etki belirtisi görülürse ne yapılır?
- Sık görülen ve çoğu zaman hafif olanlar: iştah azalması, bulantı, bir iki kez kusma, yumuşak dışkı
- Hekime haber verilmesi gerekenler: tekrarlayan kusma, sulu ya da kanlı ishal, yemeği tamamen kesme, belirgin halsizlik, deride döküntü
- Acil olanlar: yüzde ve göz çevresinde şişme, kurdeşen, nefes darlığı, bayılma; kedilerde aniden görememe, dengesizlik
Hekime haber vermeden ilacı kesmek de, belirtiye karşın sürdürmek de doğru olmayabilir; bizi aramanız yeterlidir: 0501 036 59 80. Acil belirtilerde beklemeden gelin.
Antibiyotik direnci neden herkesin konusu?

Bakteriler antibiyotikle her karşılaştığında dirençli olanların hayatta kalma şansı artar. Dirençli bakteriler hayvandan insana, insandan hayvana geçebilir. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ve veteriner hekimlik kuruluşları bu yüzden antibiyotiğin yalnız gerektiğinde, doğru ilaçla ve doğru sürede kullanılmasını önerir. Hekimin “antibiyotiğe gerek yok” demesi tedavisiz bırakmak değildir; çoğu zaman doğru tedavinin başka bir şey olduğu anlamına gelir.
Reçete ve eczane: ürün adı neden yok?
Antibiyotikler reçeteye tabi veteriner tıbbi ürünlerdir. Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelik reçeteye tabi ürünlerin reçetesiz satılmasına ve veteriner ilaçlarının internetten satılmasına izin vermez. Bu sayfada ürün adı ve doz yazmıyoruz; antibiyotik seçimi muayene ve gerektiğinde kültür sonucuyla yapılır. Diğer ürün gruplarına ürün ve ilaç rehberi sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kedime ya da köpeğime evdeki antibiyotikten verebilir miyim?
Hayır. İlaç o enfeksiyona uygun olmayabilir, miktarı hayvanınıza göre ayarlanmamıştır ve gereksiz kullanım dirence yol açar. Önce muayene gerekir.
Antibiyotik kaç gün kullanılır?
Süre enfeksiyonun yerine ve türüne göre değişir; hekim belirler. Belirtiler geçti diye kendiliğinizden kesmemenizi, soru olursa hekime danışmanızı öneririz.
Kedim hapşırıyor, antibiyotik gerekir mi?
Kedilerde üst solunum yolu enfeksiyonlarının çoğu virüs kaynaklıdır ve antibiyotik virüse etki etmez. Hekim yalnız bakteriyel bir enfeksiyon eklendiğini düşünürse antibiyotik yazar.
Antibiyotik kullanan kedide ya da köpekte ishal olur mu?
Olabilir; antibiyotikler bağırsaktaki yararlı bakterileri de etkiler. Hafif yumuşama sık görülür. Sulu ya da kanlı ishal, kusma ve iştahsızlık olursa hekime haber verin.
Kültür ve antibiyogram neden isteniyor?
Enfeksiyona hangi bakterinin yol açtığını ve hangi antibiyotiğin etkili olacağını gösterir. Tekrarlayan ya da tedaviye yanıt vermeyen enfeksiyonlarda doğru ilacı seçmeyi sağlar.
Bir dozu atladım, ne yapmalıyım?
Sonraki seferde iki katını vermeyin. Ne kadar geciktiğinize ve ilaca göre yanıt değişir; hekime sormanızı öneririz.
İnsan antibiyotiği kediye ya da köpeğe verilir mi?
Hekim açıkça yazmadıkça hayır. Miktar hesabı farklıdır ve bazı ürünlerdeki tatlandırıcı ve yardımcı maddeler hayvanlar için zararlıdır.
Hekim antibiyotik yazmadı, hayvanım tedavisiz mi kaldı?
Hayır. Antibiyotik yalnız bakteriyel enfeksiyonda işe yarar. Hekim sorunun nedenine göre sıvı desteği, ağrı kontrolü, diyet ya da başka bir ilaç planlamış olabilir.
Dostunuz için bir hekim görüşü mü gerekiyor?
Kliniğimiz Feneryolu'nda 7 gün 24 saat açık. Sorunuzu WhatsApp'tan yazın ya da arayın; acil bir durumda randevu gerekmez.
Benzer yazılar
Kedi ve köpek için sakinleştiriciler: ilaç, takviye, feromon farkıKedi ve köpek için sakinleştiriciler üç gruba ayrılır: veteriner hekimin reçete ettiği ilaçlar, yem sınıfındaki sakinleştirici takviyeler ve feromon ürünleri. Etki güçleri ve riskleri farklıdır; ilaç grubundakiler muayene yapılmadan kullanılmaz, insan sakinleştiricileri ise hayvanlara verilmez.
Kedi ve köpekte ağrı kesiciler: hangileri hekim kararıyla kullanılırKedi ve köpeklerde ağrı kesiciler, hayvanlar için üretilmiş ve veteriner hekim kararıyla kullanılan ilaçlardır. İnsanların kullandığı parasetamol, ibuprofen ve benzeri ağrı kesiciler kedi ve köpekler için zehirlidir; ağrının nedenine ve hayvanın böbrek, karaciğer ve mide durumuna göre ilacı hekim seçer.
Köpeklerde kaşıntı ilaçları: tablet, iğne, sprey seçenekleriKöpeklerde kaşıntı ilaçları; ağızdan verilen tabletler, veteriner hekimin uyguladığı uzun etkili enjeksiyonlar, bölgesel sprey ve kremler ile medikal şampuanlardan oluşur. İlaç kaşıntıyı baskılar, nedeni ortadan kaldırmaz; bu yüzden seçim, kaşıntının nedeni araştırıldıktan sonra veteriner hekim tarafından yapılır.
Kedi ve köpek göz damlaları ve merhemleriKedi ve köpek göz damlaları ile merhemleri; nemlendirici, antibiyotik, antiviral, iltihap giderici ve göz içi basıncını düşüren ilaçlar gibi farklı gruplardan oluşur. Göz muayenesi yapılmadan, özellikle kortizon içeren damlalar kullanılmaz; ilacı veteriner hekim belirler.
Kedi ve köpek kulak damlaları ve merhemleriKedi ve köpek kulak damlaları ile merhemleri, kulak iltihabının nedenine göre antibiyotik, mantar ilacı, iltihap giderici ya da parazit ilacı içeren veteriner ilaçlarıdır. Kulak zarı muayene edilmeden ve iltihabın nedeni bilinmeden kullanılmaz; ilacı ve süresini veteriner hekim belirler.
Kedi ve köpek pire-kene tasması: nasıl çalışır, kimde tercih edilirPire-kene tasması, içindeki etken maddeyi aylar boyunca yavaş yavaş deriye ve tüye salan bir veteriner ilacıdır. Damla ya da tablet uygulamasının zor olduğu hayvanlarda kolaylık sağlar; kedi ve köpek tasmaları birbirinin yerine kullanılmaz ve uygun ürünü veteriner hekim belirler.Bağlantılı sayfalar
Kaynaklar
- WSAVA Global Guidelines (antimikrobiyal kullanım ilkeleri)
- ISCAID (International Society for Companion Animal Infectious Diseases) kılavuzları
- MSD Veterinary Manual: Antibacterial Agents
- Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH): antimikrobiyal direnç
- Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 24.12.2011, sayı 28152)
Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Evcil hayvanınızda bir belirti varsa kliniğimizi arayın: 0501 036 59 80 (7/24).





