Kediden İnsana Bulaşan Hastalıklar: Hangileri, Nasıl Korunulur?



Kedilerden insanlara geçebilen hastalıkların çoğu basit hijyen, düzenli parazit koruması ve aşıyla büyük ölçüde önlenebilir. Kedinizde belirti görürseniz veteriner hekime, kendinizde belirti görürseniz insan hekimine başvurmanızı öneririz.
Bu sayfada 7 başlık
Kediyle aynı evi paylaşmak sağlığa pek çok açıdan iyi gelir; ancak bazı hastalıklar hayvandan insana geçebilir. Bunlara zoonoz denir. İyi haber şu: kediden insana bulaşan hastalıkların büyük bölümü düzenli veteriner kontrolü, iç ve dış parazit koruması, aşı ve basit hijyen alışkanlıklarıyla büyük ölçüde önlenebilir. Bu yazıda kedilerden insanlara bulaşan hastalıkları, kimlerin daha dikkatli olması gerektiğini ve evde alınabilecek önlemleri sade bir dille anlatıyoruz. Kedinizin sağlığıyla ilgili kesin tanı ve tedavi için veteriner hekime, kendi sağlığınızla ilgili her soru ve belirti için ise insan hekimine ya da bir sağlık kuruluşuna başvurmanızı öneririz.
Zoonoz nedir, kediden nasıl bulaşır?
Zoonoz, hayvanlar ile insanlar arasında geçebilen enfeksiyonların genel adıdır. Kedilerde bulaşma birkaç yoldan olabilir:
- Dışkı yoluyla: Kum kabı temizliği, bahçe toprağı ya da kum havuzu ile temas sonrası ellerin ağza götürülmesi.
- Isırık ve tırmık: Ağız ve tırnaklardaki bakteriler deriye geçebilir.
- Deri ve tüy teması: Mantar gibi bazı deri enfeksiyonları doğrudan temasla geçebilir.
- Parazitler aracılığıyla: Pireler hem insanı ısırabilir hem de bazı hastalıkları taşıyabilir.
Sağlıklı, kapalı ortamda yaşayan, düzenli kontrol edilen bir kedinin hastalık taşıma olasılığı genellikle düşüktür. Sokakla teması olan, yeni sahiplenilmiş ya da yavru kedilerde ise kontrolleri biraz daha sık tutmak iyi olur.
Kedilerden insanlara bulaşan başlıca hastalıklar

Toksoplazmoz
Toksoplazma adlı tek hücreli bir parazitin yol açtığı enfeksiyondur. Kediler bu parazitin yumurtalarını dışkıyla çıkarabilir; yumurtalar ise dışkıda bir süre bekledikten sonra bulaştırıcı hale gelir. Bu nedenle kum kabının her gün temizlenmesi önemli bir önlemdir. İnsanlarda toksoplazma çoğu zaman çiğ ya da az pişmiş et, yıkanmamış sebze ve meyve yoluyla da alınabilir. Özellikle gebelikte önem taşıdığı için aşağıda ayrıca değiniyoruz.
Mantar (dermatofitoz)
Halk arasında kedi mantarı denen bu deri enfeksiyonu kediden insana en sık geçen sorunlardan biridir. Kedide tüysüz, pullu, yuvarlak alanlar görülebilir; bazı kediler ise belirti göstermeden taşıyıcı olabilir. İnsanda genellikle kaşıntılı, halka biçimli kızarıklık yapar. Ayrıntılı bilgi için kedilerde mantar sayfamıza bakabilirsiniz.
Kedi tırmığı hastalığı
Bartonella adlı bir bakterinin neden olduğu, çoğunlukla tırmık ya da ısırık yoluyla bulaşan bir enfeksiyondur. Pireler bu bakterinin kediler arasında yayılmasında rol oynar. İnsanda tırmık yerinde şişlik ve yakındaki lenf bezlerinde büyüme görülebilir. Konuyu kedi tırmığı hastalığı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Kuduz
Kuduz, sinir sistemini etkileyen ve belirtiler başladıktan sonra ölümcül seyreden bir viral hastalıktır. Enfekte hayvanın ısırığı ya da salyasının yaralı deriye teması ile bulaşır. Düzenli kuduz aşısı hem kedinizi hem ailenizi korumanın temel yoludur. Tanımadığınız bir kedi tarafından ısırıldıysanız ya da tırmalandıysanız, yarayı bolca sabunlu suyla yıkayıp vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanızı öneririz. Bu konuyu kedi tırmalaması ve kuduz yazımızda ele aldık.
Bağırsak parazitleri
Kedilerde görülen bazı yuvarlak solucanlar ve kancalı kurtlar, yumurtalarının ağız yoluyla alınması ya da larvaların deriden girmesiyle insana geçebilir. Çocuklar toprakla ve kumla daha çok oynadığı için daha fazla risk altındadır. Düzenli iç parazit uygulaması ve dışkı muayenesi bu riski belirgin biçimde azaltır.
Pire ve uyuz
Kedi pireleri insanı da ısırabilir, özellikle bileklerde ve ayak çevresinde kaşıntılı kabarıklıklar yapabilir; ayrıca bazı bakterileri ve şerit solucanını taşıyabilir. Ayrıntılar için kedi piresi insana geçer mi yazımıza bakabilirsiniz. Bazı uyuz türleri de insanda geçici kaşıntıya yol açabilir.
Bakteriyel ishal etkenleri
Salmonella ve Campylobacter gibi bakteriler ishalli ya da çiğ beslenen kedilerin dışkısında bulunabilir. Kum kabı temizliğinden sonra el yıkamak ve kediye çiğ et vermemek bu riski azaltır.
Kimler daha dikkatli olmalı?
Sağlıklı yetişkinlerde bu enfeksiyonların çoğu hafif geçer. Bazı kişilerde ise daha ağır seyredebilir:
- Gebeler ve gebelik planlayanlar
- Bebekler ve küçük çocuklar
- Yaşlılar
- Kemoterapi alanlar, organ nakli olanlar, bağışıklığı baskılayan ilaç kullananlar ya da bağışıklık sistemini etkileyen bir hastalığı olanlar
Bu gruptaysanız, kediyle yaşamanız için ne gerektiğini kendi hekiminizle konuşmanızı öneririz. Çoğu durumda kediden ayrılmak gerekmez; birkaç önlemle güvenli bir birliktelik mümkündür.
Gebelikte kedi ve toksoplazma

Gebelikte kedi beslemek çoğu zaman sanıldığı kadar riskli değildir; ama dikkat ister. Mümkünse kum kabı temizliğini evde başka birinin yapması, bu mümkün değilse eldiven kullanıp ardından elleri iyice yıkamak, kum kabını her gün temizlemek ve kediye çiğ et vermemek önerilen önlemlerdir. Bahçe işlerinde eldiven kullanmak ve sebzeleri iyi yıkamak da aynı derecede önemlidir. Gebelikte toksoplazma ile ilgili testler ve değerlendirme için kadın doğum uzmanınıza danışmanızı öneririz.

Evde alınabilecek önlemler
- Kum kabını her gün temizleyin; ardından ellerinizi sabunla yıkayın.
- Kedinize çiğ et ve pastörize edilmemiş süt vermemenizi öneririz.
- Hekiminizin belirlediği iç ve dış parazit takvimine uyun.
- Aşılarını, özellikle kuduz aşısını, aksatmayın.
- Isırık ve tırmıklara yol açan sert oyunlardan kaçının; tırnak bakımını düzenli yaptırın.
- Yeni sahiplenilen kedinin ilk kontrolünü, evdeki diğer hayvanlarla ve çocuklarla yakın temastan önce yaptırmak iyi olur.
- Kedinin mama ve su kaplarını mutfak tezgâhından uzak tutun, ayrı süngerle yıkayın.
Kedinizde dikkat etmeniz gereken işaretler

Kedinizde tüysüz ya da kabuklu deri alanları, sürekli kaşıntı, ishal, dışkıda parazit görülmesi, ani davranış değişikliği ya da saldırganlık fark ederseniz veteriner hekime göstermenizi öneririz. Muayene, gerekirse dışkı ve deri testleri ile sorunun ne olduğu belirlenir ve hem kediniz hem ev halkı için uygun önlemler planlanır.
Kendinizde belirti olursa
Bu yazı insan sağlığı konusunda tanı ya da tedavi bilgisi vermez. Kendinizde ya da ailenizde deri lezyonu, tırmık yerinde geçmeyen şişlik, ateş, lenf bezi büyümesi, ishal gibi şikâyetler olursa kedinizle yaşadığınızı da belirterek insan hekimine ya da bir sağlık kuruluşuna başvurmanızı öneririz. Isırık ve derin tırmıklarda beklemeden sağlık kuruluşuna gitmek en doğrusudur.
Sık sorulan sorular
Kediden insana en sık hangi hastalıklar bulaşır?
Ev ortamında en sık karşılaşılanlar mantar (dermatofitoz), pire ısırıkları ve kedi tırmığı hastalığıdır. Toksoplazma, bağırsak parazitleri ve bazı bakteriyel ishal etkenleri de geçebilir. Düzenli kontrol, parazit koruması ve hijyenle bu risklerin çoğu büyük ölçüde azaltılır.
Hamileyken kedi beslemek tehlikeli mi?
Çoğu zaman kediden ayrılmak gerekmez. Kum kabını mümkünse başka birinin temizlemesi, temizlik gerekiyorsa eldiven ve ardından el yıkama, kum kabını her gün boşaltma ve kediye çiğ et vermeme önerilir. Gebelikte toksoplazma testleri için kadın doğum uzmanınıza danışmanızı öneririz.
Kapalı ortamda yaşayan kedi hastalık bulaştırır mı?
Dışarı çıkmayan, çiğ beslenmeyen ve düzenli kontrol edilen kedilerde risk genellikle düşüktür; ancak sıfır değildir. Pire ve parazitler ayakkabı, giysi ya da diğer hayvanlarla eve girebilir. Bu yüzden ev kedilerinde de koruyucu uygulamaları sürdürmenizi öneririz.
Kedi mantarı insana geçer mi?
Evet, kedi mantarı doğrudan temasla insana geçebilir ve genellikle kaşıntılı, halka biçimli kızarıklık yapar. Kedinizde tüysüz, pullu alanlar görürseniz veteriner hekime, kendinizde benzer bir lezyon görürseniz insan hekimine başvurmanızı öneririz.
Kedi tırmalarsa ne yapmalıyım?
Yarayı bolca sabunlu suyla yıkamanızı öneririz. Kedi tanımadığınız ya da aşı durumu belirsiz bir kediyse, yara derinse, kızarıklık ve şişlik artıyorsa ya da ateş çıkarsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun. Kendi kediniz için aşı durumunu veteriner hekiminizle gözden geçirebilirsiniz.
Bebek olan evde kedi bakılır mı?
Birçok aile bebek ve kediyle güvenle yaşar. Kedinin kontrollerinin ve parazit uygulamalarının güncel olması, kum kabının bebeğin erişemeyeceği yerde durması ve bebeğin uyuduğu alanın düzenlenmesi iyi olur. Bebeğinizin sağlığıyla ilgili sorular için çocuk doktorunuza danışmanızı öneririz.
Kedimin dışkısında solucan gördüm, bize bulaşır mı?
Bazı bağırsak parazitleri insana geçebilir; özellikle çocuklar daha çok etkilenir. Kedinizi veteriner hekime göstermenizi, dışkı muayenesi ve uygun parazit uygulamasının planlanmasını öneririz. Evde el hijyenine dikkat edin; kendinizde şikâyet olursa insan hekimine başvurun.
Kedi tüyü hastalık yapar mı?
Kedi tüyü tek başına enfeksiyon yapmaz; ancak bazı kişilerde alerjiye yol açabilir. Mantar gibi deri enfeksiyonlarında ise etkenler tüylerle çevreye yayılabilir. Alerji şikâyetleriniz için insan hekimine, kedinizdeki deri sorunları için veteriner hekime başvurmanızı öneririz.
Dostunuz için bir hekim görüşü mü gerekiyor?
Kliniğimiz Feneryolu'nda 7 gün 24 saat açık. Sorunuzu WhatsApp'tan yazın ya da arayın; acil bir durumda randevu gerekmez.


Benzer yazılar






Bağlantılı sayfalar
İlgili hizmetler
İlgili hastalıklar
Aşılar
Tedavi yaklaşımları
Hayvan türleri
Rehber yazıları
Kedi Tırmalaması Kuduz Yapar mı? Tırmalandıktan Sonra Ne Yapılmalı?
Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonella): Kedide ve İnsanda Bilinmesi Gerekenler
- Kedilerde Mantar: Belirtiler, Nedenler ve Tedavi Yöntemleri
- Kedi Piresi İnsana Geçer mi? Pireden Nasıl Kurtulursunuz?
Kedilerde Kuduz Belirtileri ve Yapılması Gerekenler
Kaynaklar
Bu sayfadaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Evcil hayvanınızda bir belirti varsa kliniğimizi arayın: 0501 036 59 80 (7/24).












